اسپلینت داینامیک دست به بهبود دامنه حرکتی مفاصل، جلوگیری از خشکی و کوتاهی عضلات و بازگشت سریعتر به فعالیتهای روزمره کمک میکند.اگر بعد از آسیبدیدگی یا جراحی دست، حرکت انگشتان یا مچ دستتان محدود شده و در فعالیت های روزمره دچار مشکل شدهاید، استفاده از اسپلینت داینامیک دست میتواند یک راهکار کاربردی و اثربخش باشد.
اسپلینت داینامیک دست وسیلهای ارتوپدی است که برای افزایش دامنه حرکتی مفاصل دست و انگشتان و کمک به بازآموزی حرکت طبیعی دست استفاده میشود و توسط متخصصان ارتز و پروتز در مرکز ارتوپدی فنی پیام آوران سلامتی در اصفهان طراحی و ساخته می شود. این نوع اسپلینت برخلاف اسپلینت های ثابت، اجازه حرکت کنترل شده به مفاصل میدهد و با ایجاد کشش ملایم و مداوم، به باز کردن انگشتان و مفاصل کمک میکند.
اسپلینت های داینامیک معمولاً از یک فریم سبک (پلاستیکی یا ترموپلاستیک) ساخته شده اند و بخشهایی مانند کشها یا فنرها برای اعمال نیروی کششی روی انگشتان و مفاصل دارند. این وسیله به فیزیوتراپیست یا کاردرمانگر کمک میکند روند بهبود عملکرد دست بیمار را مدیریت کرده و از ایجاد محدودیت حرکتی جلوگیری نماید.
تفاوت اسپلینت داینامیک دست با اسپلینت استاتیک
تفاوت اصلی اسپلینت داینامیک با اسپلینت استاتیک در این است که اسپلینت استاتیک مفاصل را در یک وضعیت ثابت نگه میدارد و حرکتی به بیمار نمیدهد، در حالی که اسپلینت داینامیک امکان حرکت کنترلشده و کشش تدریجی را فراهم میکند. در اسپلینت داینامیک، با استفاده از فنر یا کش، بیمار میتواند مفصل را خم کند و سپس نیرو به آرامی مفصل را به وضعیت کشیده بازگرداند.
این ویژگی باعث میشود بیمار از خشکی مفاصل و کوتاهی عضلات در امان بماند و همزمان در طول درمان، حرکات دست را تمرین کرده و قدرت و انعطافپذیری خود را حفظ کند.
کاربردهای اصلی اسپلینت داینامیک دست
آسیب دیدگی تاندونهای دست
یکی از کاربردهای رایج اسپلینت داینامیک دست در بازتوانی پس از آسیب یا جراحی تاندونهای دست است. پس از ترمیم تاندون، برای جلوگیری از چسبندگی و ایجاد دامنه حرکتی مناسب، باید حرکات کنترل شده در مفاصل انجام شود. اسپلینت داینامیک با اعمال کشش ملایم روی انگشتان، به حرکت آرام و ایمن مفاصل کمک میکند و از پاره شدن مجدد تاندون جلوگیری میکند.
بعد از جراحیهای دست و مچ
بعد از برخی جراحیهای دست و مچ، حرکت محدود میشود و بیمار بهمرور دچار خشکی و سفتی مفاصل میشود. استفاده از اسپلینت داینامیک، با حفظ حرکت تدریجی مفاصل، از این مشکلات جلوگیری کرده و روند درمان را تسریع میکند. این اسپلینتها معمولاً توسط کاردرمانگران تنظیم میشوند تا میزان کشش متناسب با وضعیت دست بیمار باشد.
در موارد فلج عصب دست
فلج عصب رادیال و اولنار میتواند باعث افتادگی مچ دست و انگشتان شود و بیمار قادر به حرکت طبیعی دست نباشد. اسپلینت داینامیک دست در این موارد برای حفظ موقعیت مناسب مفاصل و جلوگیری از تغییر شکل انگشتان و مچ استفاده میشود. همچنین به بیمار کمک میکند حداقل حرکات فعال خود را حفظ کرده و از آتروفی عضلات جلوگیری کند.
اجزا و ساختار اسپلینت داینامیک دست
ساختار فریم و مواد سازنده
فریم اصلی اسپلینت داینامیک دست معمولاً از مواد سبک مانند ترموپلاستیک، پلی پروپیلن و پلاستیکهای با کیفیت ساخته میشود تا بیمار بتواند به راحتی آن را برای مدت طولانی استفاده کند. این فریم به شکل دست طراحی میشود و بخشهایی برای قرارگیری کف دست و مچ دارد تا ثبات کافی ایجاد شود.
استفاده از کش و فنر در اسپلینت داینامیک
یکی از مهمترین اجزای اسپلینت داینامیک دست، کش یا فنرهای استفاده شده برای ایجاد کشش روی انگشتان است. این کشها نیروی یکنواختی روی مفاصل وارد میکنند و هنگام خم کردن انگشتان، مقاومت ملایمی ایجاد میشود و پس از رها کردن، انگشتان به حالت کشیده بازمیگردند. این مکانیزم، امکان حرکت کنترلشده و تقویت عضلات را فراهم میکند.
تنظیمات و قابلیت تغییر سایز
بسیاری از اسپلینتهای داینامیک دست دارای بندهای قابل تنظیم هستند تا متناسب با سایز دست بیمار تغییر پیدا کنند. این ویژگی باعث میشود بیمار احساس راحتی بیشتری داشته باشد و اسپلینت بدون لغزش و فشار غیرضروری روی دست قرار گیرد.
فواید و مزایا
کمک به بهبود حرکت مفاصل
استفاده از اسپلینت داینامیک دست باعث میشود مفاصل انگشتان و مچ دست به مرور به حرکت عادت کنند و از خشکی و سفتی جلوگیری شود. این ویژگی برای بیمارانی که پس از جراحی یا آسیبدیدگی حرکت دستشان محدود شده بسیار مفید است.
جلوگیری از خشکی مفاصل و کوتاهی عضلات
عدم استفاده از مفاصل برای مدت طولانی، باعث خشکی و کوتاه شدن عضلات و تاندونها میشود. با کمک اسپلینت داینامیک، کشش ملایم روی تاندونها و عضلات حفظ شده و از کوتاه شدن آنها جلوگیری میشود.
افزایش استقلال فرد در فعالیتهای روزانه
یکی از اهداف درمان با اسپلینت داینامیک دست، بازگشت توانایی فرد برای انجام فعالیتهای روزمره مانند گرفتن اشیا، باز و بسته کردن انگشتان و انجام حرکات ظریف دست است. استفاده صحیح از این اسپلینت به فرد کمک میکند سریعتر به کارهای شخصی و روزمره خود بازگردد.
نحوه استفاده صحیح
زمان و مدت استفاده روزانه
مدت زمان استفاده از اسپلینت داینامیک بسته به نظر پزشک و کاردرمانگر تعیین میشود. بهطور معمول، بیماران در ابتدا باید چند ساعت در روز از اسپلینت استفاده کنند و بهتدریج زمان استفاده را افزایش دهند.
نحوه بستن صحیح اسپلینت
قبل از بستن اسپلینت، باید از خشک و تمیز بودن دست و اسپلینت مطمئن شوید. سپس طبق آموزش کاردرمانگر، اسپلینت را روی دست قرار داده و بندها را ببندید تا کاملاً فیکس و در عین حال راحت باشد.
مراقبت و نگهداری از اسپلینت
برای افزایش عمر مفید اسپلینت داینامیک، باید آن را تمیز نگه دارید. بهتر است هفتهای چند بار اسپلینت را با آب ولرم و شوینده ملایم تمیز کرده و قبل از استفاده مجدد، کاملاً خشک کنید. همچنین از قرار دادن اسپلینت در معرض حرارت مستقیم خودداری کنید تا تغییر شکل ندهد.
سوالات متداول
1️⃣ چه مدت باید از اسپلینت داینامیک استفاده کنیم؟
مدت زمان استفاده بسته به نوع آسیب و نظر کاردرمانگر متفاوت است، اما معمولاً از چند هفته تا چند ماه به صورت روزانه (چند ساعت در روز) استفاده میشود.
2️⃣ آیا اسپلینت داینامیک درد ایجاد میکند؟
ممکن است در روزهای ابتدایی استفاده کمی احساس کشش یا ناراحتی داشته باشید که طبیعی است. در صورت ایجاد درد شدید باید با کاردرمانگر تماس بگیرید.
3️⃣ آیا میتوان اسپلینت داینامیک دست را هنگام خواب استفاده کرد؟
معمولاً توصیه میشود اسپلینتهای داینامیک در طول روز و زمان بیداری استفاده شوند، مگر اینکه پزشک استفاده شبانه را توصیه کند.
4️⃣ چگونه باید اسپلینت داینامیک را تمیز کنیم؟
هفتهای چند بار با آب ولرم و صابون ملایم شسته و پس از خشک شدن کامل، مجدداً استفاده کنید. از استفاده مواد شیمیایی قوی خودداری کنید.
5️⃣ آیا اسپلینت داینامیک برای همه قابل استفاده است؟
خیر، در برخی بیماریهای خاص مانند درد شدید، شکستگی فعال یا برخی شرایط پوستی باید با نظر پزشک استفاده شود.
