بریس انگشت دست یک وسیله کمک درمانی کوچک اما بسیار کاربردی است که برای ثابت نگهداشتن، اصلاح وضعیت، محافظت و محدود کردن حرکت مفاصل انگشت استفاده میشود. شاید ظاهر آن ساده به نظر برسد، اما پشت این وسیله کوچک، یک طراحی مهندسیشده وجود دارد که هدفش کمک به ترمیم ساختارهای آسیبدیده انگشت مانند تاندونها، لیگامانها، مفاصل و حتی استخوانهاست. بریس درواقع مثل یک “نگهبان کوچک” روی انگشت قرار میگیرد و اجازه نمیدهد حرکتهای اشتباه یا ضربههای ناگهانی باعث تشدید آسیب شوند.
این بریسها معمولاً از موادی مثل پلاستیک طبی، آلومینیوم سبک، فومهای نرم، نوارهای کشی یا ترکیبی از اینها ساخته میشوند. انتخاب نوع بریس کاملاً بستگی به نوع آسیب دارد. برای مثال اگر شکستگی یا دررفتگی وجود داشته باشد، از اسپلینتهای سخت استفاده میشود. اما در موارد التهاب تاندون، انگشت ماشهای یا دردهای مفصلی، بریسهای نرم یا نیمهسخت بهترین گزینهاند.
مزیت اصلی بریس انگشت دست این است که برخلاف گچگیری کامل، انگشت را از کار نمیاندازد؛ بلکه آن را به شکل کنترلشده ثابت نگه میدارد تا روند ترمیم طبیعی بدن بدون مزاحمت ادامه پیدا کند. همین موضوع باعث شده که بریس انگشت دست در درمانهای فیزیوتراپی، ورزشدرمانی، ارتوپدی و حتی توانبخشی پس از عمل، یک ابزار اصلی باشد.
بریس مخصوص انگشت همچنین بهگونهای طراحی میشود که فشار را روی مفصل کاهش دهد، دامنه حرکتی اضافی را محدود کند و از ایجاد آسیبهای ثانویه جلوگیری کند. مثلاً اگر تاندون آسیبدیده با حرکت خم یا صاف شود، این حرکت میتواند روند بهبود را مختل کند. اما وقتی بریس در محل قرار میگیرد، مثل یک “محافظ هوشمند” رفتار میکند و اجازه نمیدهد انگشت حرکتی غیرمجاز انجام دهد.
با اینکه در بازار انواع بریسهای آماده وجود دارد، اما بهترین و مؤثرترین نوع، بریس سفارشی است که دقیقاً بر اساس شکل و سایز انگشت فرد طراحی میشود. کلینیکهای ارتوپدی فنی معتبر با اسکن، قالبگیری و اندازهگیری دقیق، بریسی میسازند که نه گشاد است و نه تنگ؛ همین تناسب باعث میشود درمان با سرعت بیشتری انجام شود. برای همین متخصصان تأکید میکنند که هر آسیب انگشت دست، هرچقدر هم کوچک، نیاز به ارزیابی دقیق دارد.
چه زمانی باید از بریس انگشت دست استفاده کرد؟
بسیاری از افراد نمیدانند چه زمانی استفاده از بریس ضروری است. در حالی که انگشتان دست از فعالترین بخشهای بدن هستند و هر آسیبی—even کوچک—میتواند در آینده مشکلساز شود. یکی از شایعترین موارد استفاده از بریس هنگامی است که آسیبهای ورزشی رخ میدهد. ورزشهایی مانند والیبال، بسکتبال، هندبال و رزمی احتمال ضربههای انگشتی را افزایش میدهند. یک پیچخوردگی ساده اگر تثبیت نشود، میتواند به التهاب دائمی تبدیل شود.
از دیگر زمانهایی که استفاده از بریس ضروری است، شکستگیها هستند. در شکستگیهای کوچک انگشت همیشه نیاز به گچ گیری کامل نیست؛ بریس میتواند انگشت را در وضعیت درست ثابت نگه دارد و همان نقش را با آزادی بیشتر ایفا کند. در دررفتگیها هم بریس کمک میکند مفصل پس از جااندازی در جای خود باقی بماند و دوباره دچار لغزش نشود.
بیماریهای التهابی مانند تاندونیت (التهاب تاندون) و آرتروز انگشت نیز از موارد شایع استفاده از بریس هستند. این مشکلات معمولاً با درد، ورم و محدودیت حرکتی همراهاند و اگر انگشت در مدت آسیب به شکل آزاد حرکت کند، التهاب بیشتر میشود. بریس در این شرایط نقش آرامسازی دارد و اجازه میدهد با حداقل اصطکاک، بافتها بهبود پیدا کنند.
یکی از موارد بسیار مهم دیگر انگشت ماشهای (Trigger Finger) است. این بیماری زمانی رخ میدهد که تاندون انگشت هنگام حرکت گیر میکند و انگشت هنگام خم شدن یا صاف شدن “قفلی” عمل میکند. بریس با محدودکردن حرکات ظریف و جلوگیری از خمشدن کامل انگشت، مانع تشدید گیر تاندون میشود.
در نهایت باید گفت که هرگونه درد مداوم، ورم، کبودی، محدودیت حرکت یا صدای تقتق غیرطبیعی دلیل کافی برای مراجعه به متخصص و احتمالاً استفاده از بریس است. موضوع مهم این است که درمان زودهنگام همیشه باعث میشود آسیب ساده تبدیل به یک مشکل مزمن نشود.
موارد کاربرد
بریس انگشت شاید کوچک باشد، اما کاربردهای بسیار گستردهای دارد. یکی از مهمترین کاربردهای آن درمان شکستگیهای کوچک هست. بسیاری از شکستگیهای بندهای انگشت احتیاج به گچ کامل ندارند؛ بلکه بریسهای آلومینیومی یا پلاستیکی سخت میتوانند بهخوبی استخوان را در راستای صحیح نگه دارند و درمان به بهترین شکل انجام شود.
در دررفتگیها نیز بریس نقش کلیدی دارد. پس از جااندازی مفصل توسط پزشک، اگر انگشت ثابت نماند، احتمال دررفتگی دوباره بسیار زیاد است. بریس میتواند مانند یک قفل نرم عمل کند و جلوی حرکتهای ناگهانی را بگیرد.
یکی از کاربردهای پرتکرار بریس، در التهابهای تاندونی است. تاندونهای انگشت ظریفاند و با کار زیاد، ضربه یا حتی کارهای روزمره ممکن است ملتهب شوند. بریس کمک میکند التهاب کم شود، فشار روی تاندون کم گردد و روند ترمیم سریعتر شود.
در بیماران مبتلا به آرتروز انگشت، استفاده از بریس باعث کاهش درد و جلوگیری از فرسایش بیشتر مفصل میشود. این افراد معمولاً هنگام گرفتن اجسام، تایپ کردن یا حتی نوشتن دچار درد میشوند. بریس با محدود کردن حرکات مضر، شرایط را بسیار بهتر میکند.
یکی دیگر از کاربردهای مهم، درمان انگشت ماشهای است. در این شرایط، تاندون بهصورت ناگهانی گیر میکند و انگشت هنگام حرکت حالت پرشی پیدا میکند. بریس با محدود کردن خمشدن انگشت در زاویه مشخص، از گیرکردن تاندون جلوگیری کرده و به ترمیم غلاف تاندون کمک میکند.
همچنین بریس در توانبخشی پس از عمل جراحی انگشت نقش حیاتی دارد. بعد از جراحی، انگشت باید تا مدتی در وضعیت کنترلشده قرار بگیرد تا بافتها بهدرستی ترمیم شوند. بریس این کار را بهصورت بسیار دقیق و بدون ایجاد فشار اضافه انجام میدهد.
در کل میتوان گفت بریس انگشت یک وسیله چندمنظوره است که در طیف وسیعی از مشکلات—از آسیبهای ورزشی تا بیماریهای مفصلی—یکی از بهترین ابزارهای کمکدرمانی محسوب میشود.
مزایای استفاده از بریس انگشت استاندارد
بریس انگشت زمانی بیشترین اثر را دارد که استاندارد، بهروز و دقیقاً متناسب با دست فرد ساخته شده باشد. استفاده از یک بریس استاندارد میتواند روند درمان را از هفتهها به چند روز کوتاهتر کند و جلوی بسیاری از آسیبهای ثانویه را بگیرد. یکی از مهمترین مزایا، ثابت نگهداشتن دقیق مفصل است؛ چون مفاصل انگشت بسیار کوچک و حساساند و کوچکترین حرکت اشتباه میتواند باعث جابهجایی استخوان، تکرار التهاب یا آسیب تاندون شود. بریس استاندارد این حرکات ناخواسته را محدود میکند، اما به شکلی هوشمندانه که مانع گردش خون یا فعالیتهای سبک روزانه نشود.
یکی دیگر از مزایا، کاهش درد فوری است. وقتی مفصل یا تاندون آسیبدیده در موقعیت امن قرار بگیرد، فشارهای مکانیکی کم شده و درد بهطور قابلتوجهی کاهش پیدا میکند. این موضوع بهویژه برای افرادی که دچار انگشت ماشهای، تاندونیت یا آرتروز هستند بسیار مهم است. بسیاری از بیماران گزارش میدهند که تنها پس از چند ساعت استفاده از بریس مناسب، دردشان نصف شده و استفاده از انگشت راحتتر شده است.
مزیت مهم بعدی، پیشگیری از آسیب بیشتر است. مثلاً در افرادی که شکستگی کوچک دارند، استفاده نکردن از بریس میتواند باعث شود استخوان در راستای اشتباه جوش بخورد و لازم باشد بعداً جراحی اصلاحی انجام شود. یا در ورزشکاران، بریس مانع ضربههای دوم و سوم میشود و اجازه میدهد تمرینها بدون فشار اضافی ادامه پیدا کند.
بریس استاندارد همچنین به بهبود سریعتر بافتها کمک میکند؛ چون اجازه میدهد مفصل در زاویه درست قرار گیرد، التهاب فروکش کند و تاندونها بدون اصطکاک اضافی حرکت کنند. این یعنی روند طبیعی ترمیم در بهترین شرایط ممکن انجام میشود.
یکی دیگر از مزایا که کمتر درباره آن صحبت میشود، تصحیح فرم انگشت است. در برخی آسیبها اگر از بریس استفاده نشود، انگشت ممکن است کج شود یا دامنه حرکتی خود را از دست بدهد. بریس استاندارد کمک میکند مفصل در موقعیت صحیح باقی بماند و شکل طبیعی انگشت حفظ شود.
در نهایت، بریس استاندارد باید کیفیت ساخت بسیار خوبی داشته باشد؛ چون اگر جنس آن بیکیفیت باشد، باعث حساسیت پوستی، خارش، فشار نامتقارن، یا حتی قطع جریان خون میشود. این همان چیزی است که بریسهای غیراستاندارد بازار نمیتوانند فراهم کنند. به همین دلیل ساخت بریس در مراکز تخصصی ارتوپدی فنی همیشه بهترین انتخاب است.
انواع بریسهای انگشت دست
بریسهای انگشت در انواع مختلفی تولید میشوند و هر کدام برای شرایط خاصی مناسباند. شناخت انواع آنها کمک میکند افراد انتخاب دقیقتر و موثرتری داشته باشند.
۱. اسپلینت انگشت (Splint)
اسپلینتها سختترین نوع بریس هستند و معمولاً برای شکستگیها، دررفتگیها و آسیبهای شدید استفاده میشوند. این اسپلینتها از آلومینیوم سبک یا پلاستیکهای سخت ساخته میشوند و وظیفهشان تثبیت کامل انگشت است. در بسیاری از شکستگیهای کوچک، اسپلینت جایگزین گچگیری میشود.
۲. بریس آلومینیومی با لایه فوم
این نوع بریسها هم محکماند و هم راحت. لایه بیرونی آلومینیوم است و داخل آن با فوم نرم پوشانده شده تا روی پوست احساس ناراحتی ایجاد نکند. برای آسیبهای لیگامانی، پیچخوردگیها و برخی تورمها بسیار مناسب است.
۳. بریس پلاستیکی فرمدار
این بریسها برای مشکلاتی مثل انگشت چکشی، انگشت ماشهای یا فرمگیری پس از جراحی استفاده میشوند. سبکاند، قابل شستوشو هستند و حرکتهای غیرضروری را مهار میکنند.
۴. بریسهای نرم و پارچهای
این مدلها مناسب دردهای خفیف، التهابهای تاندونی و آرتروز هستند. با اینکه کاملاً سفت نیستند، اما فشار کنترلشدهای ایجاد میکنند که درد را کم میکند.
۵. بریس بند به بند (Buddy Tape Splint)
در این روش انگشت آسیبدیده به انگشت کناری بسته میشود. برای آسیبهای خفیف مفصل یا پیچخوردگیهای سبک استفاده میشود و معمولاً یک درمان کوتاهمدت است.
۶. بریس سفارشی (Custom Made)
بهترین و دقیقترین نوع بریس همین مدل است. با اسکن سهبعدی یا قالبگیری از انگشت ساخته میشود و برای آسیبهای خاص، کودکان، ورزشکاران حرفهای و موارد پیچیده بهترین گزینه است.
بریس سفارشی دقیقاً مطابق زاویه، طول، قطر و قوس انگشت ساخته میشود و بیشترین اثر درمانی را دارد.
بریس آماده یا بریس سفارشی؟
این سؤال تقریباً برای همه بیماران مطرح میشود. از نظر هزینهای، بریسهای آماده ارزانترند و بهسرعت قابل تهیه هستند. اما مشکل اینجاست که این بریسها برای هیچ انگشتی طراحی نشدهاند؛ بلکه یک سایز عمومی هستند و همین باعث میشود در بسیاری از موارد یا بیش از حد تنگ باشند یا شل و آزاد.
مزایای بریس آماده
- قیمت کمتر
- در دسترس بودن
- مناسب برای آسیبهای بسیار خفیف
معایب بریس آماده
- فشار نامتقارن
- عدم تطابق با شکل انگشت
- بهبود کندتر
- احتمال ایجاد درد یا تورم بیشتر
- عدم کارایی در آسیبهای جدی
مزایای بریس سفارشی
- طراحی دقیق مطابق ساختار انگشت
- فشار کاملاً مهندسیشده
- سرعت بالای بهبود
- مناسب شکستگی، دررفتگی، انگشت ماشهای و آسیبهای شدید
- راحت و بدون حساسیت
نتیجهگیری
برای آسیبهای خفیف، بریس آماده ممکن است کافی باشد.
اما برای موارد جدیتر، تنها بریس سفارشی انتخاب حرفهای و اصولی است.
