بریس مخصوص بیماران قطع نخاع : وقتی صحبت از آسیب نخاعی میشود، اولین تصویری که به ذهن میرسد، فردی است که بر روی ویلچر نشسته و دیگر توان حرکتی سابق را ندارد. اما در دنیای امروز، تکنولوژی پزشکی تا حد زیادی توانسته شرایط زندگی این بیماران را متحول کند. یکی از ابزارهای مهم در توانبخشی و بهبود کیفیت زندگی بیماران قطع نخاع، استفاده از «بریس» یا همان آتل های مخصوص است.
بریس مخصوص بیماران قطع نخاع به عنوان ابزارهای مکانیکی طراحی شدهاند تا بخشی از عملکرد عضلات و استخوان هایی که دیگر به خوبی کار نمیکنند را بر عهده بگیرند. این ابزارها میتوانند به بیمار کمک کنند تا بایستد، تعادل داشته باشد، از زخم بستر پیشگیری کند و حتی در برخی موارد توانایی حرکت نسبی پیدا کند. بریس ها در انواع مختلف طراحی میشوند، متناسب با سطح و نوع آسیب نخاعی، به گونهای که فرد بتواند با کمترین وابستگی به اطرافیان، زندگی روزمره خود را سپری کند.
کلینیک ارتوپدی فنی ما با بهرهگیری از تیمی مجرب، مهندسین ارتوپدی متخصص و تکنولوژی روز دنیا، در زمینه طراحی و ساخت انواع ارتز و پروتز فعالیت میکند. ما به هر مراجعه کننده به چشم یک پروژه منحصربهفرد نگاه میکنیم و با در نظر گرفتن آناتومی، سبک زندگی و نیازهای حرکتی فرد، بهترین راه حل ها را ارائه میدهیم. همراهی ما تا رسیدن به کیفیت زندگی بهتر، تنها آغاز یک مسیر است.
شماره تماس کلینیک : ۳۲۲۲۹۰۲۲ ۰۳۱ – ۰۹۱۹۶۳۹۲۷۵۴
آسیب نخاعی از جمله شدیدترین صدمات فیزیکی است که میتواند تأثیرات عمیق و طولانیمدتی بر زندگی یک فرد بگذارد. نخاع نقش حیاتی در انتقال پیامهای عصبی بین مغز و اعضای بدن ایفا میکند. زمانی که این مسیر دچار آسیب شود، ارتباط بین مغز و قسمت هایی از بدن قطع میشود.
آسیب های نخاعی را میتوان به دو دسته اصلی تقسیم کرد:
- آسیب کامل (Complete): در این حالت، فرد هیچگونه حسی یا حرکتی در زیر سطح آسیب ندارد.
- آسیب ناقص (Incomplete): بخشی از حس یا حرکت در پایینتر از محل آسیب باقی مانده است.
سطح آسیب نیز اهمیت بسیاری دارد. آسیب به مهرههای گردنی منجر به تتراپلژی (فلج چهار اندام) میشود، در حالی که آسیب به مهرههای قفسه سینه یا کمری بیشتر موجب پاراپلژی (فلج اندام تحتانی) میگردد.
عوارض و محدودیت ها
- کاهش یا از بین رفتن کنترل حرکتی
- بی اختیاری در ادرار و مدفوع
- درد مزمن و اسپاسمهای عضلانی
- زخم بستر به دلیل کم تحرکی
- ضعف در تعادل و وضعیت گیری
با توجه به این موارد، نقش تجهیزات کمکی مانند بریس ها دوچندان میشود. چرا که بدون آنها، بسیاری از فعالیتهای ابتدایی نیز برای این بیماران غیرممکن خواهد بود.
بسیاری از ما هنگام دیدن یک فرد با کمربند طبی یا آتلهای فلزی روی پا یا تنه، واژه “بریس” را شنیدهایم. اما بریس دقیقاً چیست و چه نقشی دارد؟
بریس یا آتل ارتوپدی، ابزاری است که برای حمایت، ثابت نگه داشتن یا اصلاح وضعیت اندام یا ستون فقرات مورد استفاده قرار میگیرد. این وسیله معمولاً از ترکیبی از مواد مانند پلاستیک، فلز، چرم یا فوم ساخته میشود و بر اساس نیازهای هر بیمار، به صورت سفارشی طراحی میگردد.
تفاوت بریس با ارتز و پروتز
بریس نوعی از ارتز است. هر بریسی یک نوع ارتز به شمار میرود.
ارتز دستگاهی است برای حمایت یا اصلاح عملکرد بخشی از بدن.
پروتز وسیلهای است که جایگزین عضوی از دست رفته میشود (مثلاً پای مصنوعی).
در واقع بریس ها نوعی ارتز محسوب می شوند که وظیفه حمایت و کمک به عملکرد بهتر بخش های آسیب دیده بدن را دارند، بدون آنکه جایگزین کامل شوند.
کاربرد بریس مخصوص بیماران قطع نخاع
- حفظ ثبات در ستون فقرات یا اندامها
- جلوگیری از دفورمیتیهای عضلانی یا استخوانی
- کمک به راه رفتن با ابزارهای جانبی
- کاهش درد و اسپاسم
- کمک به انجام فیزیوتراپی و حرکات اصلاحی
انواع بریس مخصوص بیماران قطع نخاع
انواع مختلفی از بریس ها وجود دارد که بسته به محل و شدت آسیب نخاعی، مورد استفاده قرار میگیرند. در ادامه به برخی از مهمترین آنها اشاره میکنیم.
بریس تنه
TLSO (Thoracolumbosacral Orthosis)
این بریس کل ناحیه سینهای، کمری و خاجی را پوشش میدهد. برای بیمارانی که آسیب در ناحیه قفسه سینه یا قسمت فوقانی کمر دارند، کاربرد دارد.
LSO (Lumbosacral Orthosis)
برای آسیبهای پایینتر در ستون فقرات استفاده میشود و تنها بخش کمری و خاجی را ثابت نگه میدارد.
بریس گردن
Cervical Collar یا گردنبند طبی
برای بیمارانی با آسیب در مهرههای گردنی استفاده میشود. باعث تثبیت سر و گردن و پیشگیری از حرکتهای ناگهانی میگردد.
بریس اندام تحتانی
KAFO (Knee-Ankle-Foot Orthosis)
بریسی است که از ران تا کف پا امتداد دارد و برای حمایت از زانو، مچ و کف پا در بیماران پاراپلژیک کاربرد دارد.
HKAFO (Hip-Knee-Ankle-Foot Orthosis)
پیشرفتهتر از KAFO است و مفصل ران را نیز در بر میگیرد. برای بیمارانی که ضعف شدید در کل اندام تحتانی دارند، بسیار مناسب است.
بریس دست و بازو
برای بیمارانی که در اثر آسیب نخاعی دچار ضعف یا فلج در دستها شدهاند طراحی میشود تا عملکردهای ابتدایی مانند گرفتن اشیا، استفاده از ویلچر دستی و… را تسهیل کند.
مزایای استفاده از بریس در بیماران قطع نخاع
استفاده از بریس برای بیماران قطع نخاع فقط یک وسیله کمکی نیست؛ بلکه نقش مهمی در بهبود فیزیکی، روانی و اجتماعی آنها ایفا میکند.
بهبود وضعیت ایستادن و نشستن
بریسها به حفظ تعادل بدن کمک میکنند. بیمارانی که از مشکلات کنترل تنه رنج میبرند، با استفاده از بریس تنه میتوانند راحتتر بنشینند یا در موقعیتهای ایستاده قرار گیرند.
کاهش درد و جلوگیری از دفورمیتی
حرکات ناخواسته یا وضعیت نادرست بدن میتواند به درد مزمن و دفورمیتیهای استخوانی منجر شود. بریسها از این حرکات جلوگیری کرده و به توزیع مناسب فشار در بدن کمک میکنند.
افزایش استقلال فردی
بیمارانی که توانایی حرکت مستقل ندارند، با استفاده از بریس و ترکیب آن با واکر یا ویلچر، میتوانند فعالیتهای روزمره مانند انتقال از تخت به صندلی یا رفتن به سرویس بهداشتی را انجام دهند. این امر باعث افزایش اعتمادبهنفس و کاهش وابستگی به اطرافیان میشود.
نحوه انتخاب بریس مناسب
انتخاب بریس مخصوص بیماران قطع نخاع یکی از مهمترین مراحل در فرآیند درمان و توانبخشی بیماران قطع نخاعی است. انتخاب نادرست میتواند نه تنها سودی نداشته باشد، بلکه موجب درد، آسیب بیشتر و حتی ناامیدی بیمار شود. بنابراین، در این بخش به نکات کلیدی در انتخاب بریس مناسب میپردازیم.
بررسی نوع و محل آسیب نخاعی
اولین گام در انتخاب بریس مناسب، شناخت دقیق نوع آسیب نخاعی است. آیا آسیب کامل است یا ناقص؟ در کدام ناحیه نخاع (گردنی، سینهای، کمری، خاجی) رخ داده است؟ پاسخ به این سوالات تعیین میکند که بیمار نیاز به بریس گردن، تنه یا اندام تحتانی دارد.
برای مثال:
- در آسیب مهرههای گردنی، استفاده از گردنبند طبی یا Halo توصیه میشود.
- در آسیبهای ناحیه قفسه سینه، TLSO میتواند انتخاب مناسبی باشد.
نظر متخصص ارتوپد و فیزیوتراپیست
هیچگاه انتخاب بریس نباید بهصورت خودسرانه انجام شود. متخصص ارتوپدی و فیزیوتراپیست با بررسی شرایط بیمار، آزمایشهای تصویربرداری، سطح قدرت عضلانی و کنترل تعادل، بهترین نوع بریس را تجویز میکنند.
ملاحظات مربوط به راحتی و تناسب اندام
بریس باید بهطور کامل متناسب با بدن بیمار طراحی شود. اگر بریس خیلی سفت یا خیلی آزاد باشد، ممکن است باعث ساییدگی پوست، زخم، اختلال در جریان خون یا حتی بدتر شدن وضعیت فیزیکی شود. به همین دلیل، بیشتر بریسها بهصورت سفارشی ساخته میشوند.
وزن و جنس بریس
جنس بریس نیز بسیار مهم است. برخی از بیماران ممکن است به مواد خاصی حساسیت داشته باشند. از طرفی وزن بریس نیز باید به گونهای باشد که بیمار بتواند به راحتی آن را تحمل کند، بهویژه در زمان استفاده طولانیمدت.
نقش بریس در برنامههای توانبخشی و فیزیوتراپی
بریس تنها یک ابزار مکانیکی نیست، بلکه بخش مهمی از روند درمانی و بازتوانی بیماران نخاعی را تشکیل میدهد. زمانی که از بریس در کنار برنامههای فیزیوتراپی استفاده میشود، نتایج بسیار بهتری حاصل میگردد.
کمک به انجام تمرینات حرکتی
بیمارانی که ضعف عضلانی شدید دارند، به سختی میتوانند تمرینات توانبخشی را بدون حمایت اجرا کنند. بریس باعث میشود این بیماران بتوانند تمرینات کششی، ایستادن، راهرفتن و تعادل را با ایمنی بیشتری انجام دهند.
افزایش مشارکت بیمار در درمان
زمانی که بیمار نتایج ملموسی از استفاده از بریس میبیند—مانند کاهش درد یا بهبود در راه رفتن—تمایل بیشتری به شرکت در جلسات فیزیوتراپی پیدا میکند. این افزایش مشارکت، روند بهبودی را تسریع میکند.
جلوگیری از آتروفی عضلات و دفورمیتی
با استفاده مناسب از بریس، از انقباض عضلات در موقعیت نادرست یا دفورمیتی های طولانی مدت جلوگیری میشود. این ابزار میتواند موقعیت های بدنی طبیعی تری برای بیمار ایجاد کرده و از تحلیل عضلانی جلوگیری کند.
معایب احتمالی استفاده طولانی مدت از بریس
اگرچه بریس ها فواید زیادی دارند، اما استفاده نادرست یا طولانی مدت نیز میتواند مشکلاتی به همراه داشته باشد. شناخت این معایب، به پزشک و بیمار کمک میکند تا استفاده بهینه تری از این ابزار داشته باشند.
وابستگی عضلانی
یکی از مهمترین معایب، وابستگی بیش از حد به بریس است. استفاده طولانیمدت بدون تمرین تقویتی میتواند منجر به تحلیل عضلات و کاهش توان عملکردی طبیعی شود.
ایجاد زخم فشاری و ساییدگی پوست
در صورت استفاده از بریسهایی با طراحی نامناسب یا بدون تهویه کافی، پوست ممکن است دچار زخم، تاول یا عفونت شود. این زخمها بهخصوص در بیمارانی که حس بدنشان کاهش یافته، بهراحتی قابل تشخیص نیستند و میتوانند بسیار خطرناک باشند.
محدودیت در دامنه حرکت طبیعی
برخی بریسها ممکن است دامنه حرکت را بیش از حد محدود کنند. این موضوع میتواند مانع بهبود طبیعی عملکرد مفاصل و عضلات شود و حتی در طولانیمدت منجر به خشکشدگی مفاصل شود.
فناوری های نوین در طراحی بریس برای بیماران نخاعی
با پیشرفت تکنولوژی، بریسهای سنتی جای خود را به ابزارهای پیشرفتهتری دادهاند که نهتنها سبکتر و راحتتر هستند، بلکه قابلیتهای هوشمند نیز دارند.
بریس های سبکوزن با چاپ سهبعدی
امروزه با استفاده از فناوری چاپ سهبعدی، میتوان بریسهایی دقیقاً منطبق با ابعاد بدن بیمار ساخت. این بریسها سبک، منعطف و تهویهپذیر هستند و استفاده از آنها راحتتر است.
بریسهای هوشمند با حسگرهای الکترونیکی
برخی بریسها به حسگرهایی مجهز شدهاند که اطلاعاتی مانند زاویه حرکت، فشار وارده و وضعیت قرارگیری بدن را به صورت لحظهای ثبت کرده و برای پزشک ارسال میکنند. این فناوری میتواند برنامه درمانی را دقیقتر و شخصیتر کند.
