بریس گردنی صرفاً یک ابزار فیزیکی نیست؛ بلکه یکی از ابزارهای کاربردی و کلیدی در درمانهای پزشکی به شمار میرود. این ابزار در طیف وسیعی از اختلالات و شرایط پزشکی مورد استفاده قرار میگیرد. پزشکان متخصص، بهویژه در رشتههای ارتوپدی، جراحی مغز و اعصاب، فیزیوتراپی و پزشکی ورزشی، از آن به عنوان بخشی از پروتکل درمانی بهره میبرند.
یکی از اصلیترین کاربردهای بریس گردنی، محافظت از گردن پس از صدمات شدید مثل شکستگی مهرههای گردنی یا ضایعه نخاعی است. در چنین شرایطی، حفظ ثبات گردن برای جلوگیری از آسیبهای ثانویه حیاتی است. بریس به طور مؤثری مانع از حرکات خطرناک میشود و به بافتهای نرم و استخوانی اجازه ترمیم میدهد.
در جراحیهای ستون فقرات گردنی نیز، بریس نقشی حیاتی دارد. پس از جراحی، بیمار نیاز به تثبیت گردن دارد تا فرایند ترمیم به درستی طی شود و مهرهها در موقعیت صحیح خود باقی بمانند. در این مواقع، بریس مانند یک گچ گردن عمل میکند و از حرکات ناگهانی یا فشار جلوگیری میکند.
کاربرد دیگر بریس گردنی، درمان دردهای مزمن و حاد گردن است. افرادی که دچار اسپاسم عضلانی شدید، فتق دیسک گردن، یا آرتروز هستند، ممکن است برای کاهش فشار و اصلاح وضعیت گردن، بریس را برای مدت زمان مشخصی استفاده کنند.
در کل، بریس گردنی در موقعیتهای زیر کاربرد دارد:
- آسیبهای ناشی از تصادف
- جراحی مهرههای گردنی
- سندرم شلاقی (Whiplash)
- فتق دیسک گردنی
- اسپاسم و گرفتگی عضلات گردن
- آرتروز گردن و بیماریهای دژنراتیو
به همین دلیل، انتخاب نوع صحیح بریس و رعایت توصیههای پزشکی در طول درمان بسیار مهم است. استفاده نادرست یا طولانیمدت بدون نظارت پزشکی ممکن است نتیجه عکس داشته باشد و موجب ضعف عضلات گردن یا وابستگی بیمار شود.
چه زمانی به بریس گردنی نیاز داریم؟
احتمالاً این سؤال برایتان پیش آمده باشد: «واقعاً چه زمانی بریس گردنی ضروری است؟» چون طبیعت انسان این است که تا جایی که ممکن است از ابزارها و محدودیتهای فیزیکی اجتناب کند. اما حقیقت این است که بیتوجهی به نشانهها و استفاده نکردن از بریس در زمان مناسب، میتواند آسیب را از یک مشکل ساده به یک فاجعه تبدیل کند.
یکی از اولین و مهمترین نشانههایی که ممکن است نیاز به بریس گردنی را نشان دهد، درد ناگهانی و شدید در ناحیه گردن است؛ مخصوصاً اگر این درد پس از یک حادثه، زمین خوردن یا تصادف ایجاد شده باشد. درد همراه با کاهش دامنه حرکت یا احساس بیحسی در دستها میتواند نشانه آسیب جدی به ستون فقرات گردنی یا ریشههای عصبی باشد.
دوم، اگر پزشک تشخیص دهد که مهرههای گردن شما دچار بیثباتی شدهاند—چه به دلیل تصادف، بیماری تحلیلبرنده یا ضعف عضلات—احتمالاً توصیه به استفاده از بریس خواهد کرد. در چنین شرایطی، بریس از حرکات خطرناک جلوگیری میکند.
سوم، اگر شما جراحی در ناحیه گردن داشتهاید، بریس گردنی بخشی از روند درمان شماست. در هفتههای اولیه پس از جراحی، حرکات ساده مثل چرخاندن سر میتواند فرآیند ترمیم را مختل کند یا پیچهایی که در مهرهها قرار داده شدهاند را جابجا کند.
چهارم، در شرایطی مثل سندرم شلاقی (که در اثر ضربات ناگهانی مانند تصادف ایجاد میشود) یا در رفتگی مهرههای گردنی، بریس نقش تثبیتکننده و کاهنده التهاب دارد.
در نهایت، حتی در موارد خفیفتر مثل اسپاسم عضلات گردن، فشار ناشی از نشستن طولانی پشت میز، یا استفاده زیاد از موبایل (مشهور به “گردن موبایلی”)، اگر درد بهصورت مزمن درآمده باشد، پزشک ممکن است استفاده موقتی از بریس را تجویز کند تا عضلات استراحت کرده و التهاب کاهش یابد.
اگر هنوز مطمئن نیستید که بریس برای شما لازم است یا نه، بهترین کار مراجعه به پزشک متخصص است. زیرا استفاده خودسرانه نهتنها کمکی نمیکند، بلکه ممکن است مشکلات دیگری را نیز بهوجود آورد.
انواع بریس گردنی
در دنیای تجهیزات پزشکی، تنوع زیادی در طراحی و ساخت بریسهای گردنی وجود دارد. هر نوع از این گردنبندها برای هدف خاصی ساخته شده و بسته به نوع آسیب یا شرایط فیزیکی بیمار، انتخاب میشود. در این بخش، بهطور دقیق انواع رایج بریس گردنی را معرفی میکنیم و مشخص میکنیم که هر کدام برای چه شرایطی مناسبتر هستند.
بریس نرم (Soft Collar)
این مدل از بریس گردنی از جنس فوم نرم و پوشش پارچهای ساخته شده و یکی از رایجترین انواع است. طراحی آن بهگونهای است که از چانه تا بالای استخوان ترقوه را پوشش میدهد و فشار متوسطی برای حمایت از گردن وارد میکند.
چه زمانی استفاده میشود؟
- در موارد درد عضلانی و اسپاسمهای خفیف
- بعد از آسیبدیدگیهای خفیف مانند کشیدگی عضلات
- به عنوان پشتیبانی موقتی برای استراحت عضلات
- در فاز بهبودی پس از استفاده از بریس سخت
مزایا:
- راحت و سبک
- مناسب برای استفاده در طول روز
- اجازه حرکت محدود به گردن (برای جلوگیری از ضعف عضلانی)
معایب:
- حمایت ساختاری محدود
- مناسب نبودن برای آسیبهای شدید یا ناپایداری مهرهها
بریس سخت (Rigid Collar)
این مدل از مواد سختتر مانند پلاستیک مقاوم ساخته شده و از لحاظ طراحی بسیار ساختاریافتهتر است. بخش جلویی آن چانه را نگه میدارد و پشت آن از قسمت پسسری تا پایه گردن امتداد مییابد.
چه زمانی استفاده میشود؟
- شکستگی مهرههای گردنی
- ناپایداری ستون فقرات
- پس از جراحی گردن
- آسیبهای شدید ناشی از تصادف
مزایا:
- تثبیت کامل گردن و جلوگیری از حرکت
- کاهش خطر آسیب ثانویه به مهرهها و اعصاب
معایب:
- ناراحتی و سنگینی در استفاده طولانیمدت
- محدودیت شدید در حرکت گردن
- نیاز به مراقبت ویژه برای جلوگیری از زخمهای فشاری
بریس نیمهسخت (Semi-Rigid Collar)
مدلی بینابین است که بخشی از راحتی بریس نرم و بخشی از حمایت بریس سخت را در خود دارد. معمولاً دارای لایه داخلی نرم و ساختار خارجی محکمتری است.
چه زمانی استفاده میشود؟
- آسیبهای متوسط ستون فقرات گردنی
- بعد از فاز حاد آسیب برای حمایت مداوم اما راحتتر
- پس از جراحی برای کاهش وابستگی به بریس سخت
مزایا:
- تعادل بین راحتی و حمایت
- مناسب برای استفاده در دوران نقاهت
- کاهش احتمال ضعف عضلات در مقایسه با بریس سخت
معایب:
- حمایت کامل را مانند بریس سخت ارائه نمیدهد
- ممکن است در آسیبهای شدید ناکارآمد باشد
در انتخاب نوع بریس، تشخیص دقیق پزشک کلیدی است. استفاده اشتباه از هر نوع میتواند روند بهبودی را به تأخیر بیندازد یا حتی آسیب بیشتری ایجاد کند. برای مثال، استفاده از بریس نرم برای آسیبهای شدید مثل شکستگی مهرهها، یک اشتباه بزرگ و خطرناک است.
نحوه عملکرد بریس گردنی
برای درک بهتر اینکه چرا پزشکان اصرار دارند در برخی شرایط از بریس گردنی استفاده کنیم، باید بفهمیم این وسیله دقیقاً چگونه کار میکند. بسیاری از بیماران تصور میکنند بریس تنها یک وسیله فیزیکی برای حمایت است، اما عملکرد آن فراتر از این سادهسازی است.
1. محدودسازی حرکت گردن:
اصلیترین عملکرد بریس گردنی، محدود کردن حرکت مهرههای گردنی است. این شامل چرخش، خم شدن به جلو یا عقب و حرکات جانبی میشود. در مواردی مثل شکستگی یا بیثباتی مهرهها، حتی یک حرکت کوچک میتواند منجر به آسیب جدی یا فشردگی نخاع شود. بریس این حرکات را به حداقل میرساند و اجازه میدهد مهرهها در وضعیت صحیح باقی بمانند.
2. کاهش فشار روی عضلات و بافتهای نرم:
در شرایطی مانند کشیدگی عضلانی یا اسپاسم، بریس به کاهش فشار وارد بر عضلات گردن کمک میکند. با نگهداشتن وزن سر بهطور جزئی، بریس اجازه میدهد عضلات فرصتی برای استراحت و بازسازی پیدا کنند.
3. جلوگیری از آسیبهای ثانویه:
در مواردی مانند ضربه شدید به گردن یا سندرم شلاقی، ممکن است بیمار در ظاهر مشکلی نداشته باشد، اما هرگونه حرکت ناگهانی میتواند باعث تشدید آسیب شود. بریس گردنی به عنوان یک مانع محافظتی عمل میکند تا از بدتر شدن آسیب جلوگیری شود.
4. تسریع بهبودی پس از جراحی یا آسیب:
در دوره پس از جراحی، ثبات فیزیکی مهرهها اهمیت زیادی دارد. بریس گردنی در این دوره مانند یک اسپلینت (آتل) عمل کرده و اجازه میدهد تا استخوانها و ساختارهای اطراف بدون جابجایی، ترمیم یابند.
5. اصلاح وضعیت قرارگیری گردن:
در موارد خفیفتر مثل بد نشستن یا “گردن موبایلی”، بریس میتواند به اصلاح وضعیت سر و گردن کمک کند. استفاده کوتاهمدت از بریس باعث میشود فرد متوجه وضعیت اشتباه قرارگیری سر شود و آن را اصلاح کند.
نکته مهم این است که بریس درمانکننده اصلی نیست؛ بلکه یک ابزار کمکی است که باید همراه با درمانهای دیگر مانند دارودرمانی، فیزیوتراپی و تمرینات اصلاحی مورد استفاده قرار گیرد. اگر تصور شود که فقط با بستن بریس میتوان مشکل گردن را حل کرد، احتمال درمان ناقص یا مزمن شدن آسیب وجود دارد.
